Giao thông giữ một vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống hiện đại. Nó không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là huyết mạch giúp nền kinh tế phát triển, con người kết nối và xã hội vận hành trơn tru. Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện nay, cùng với quá trình đô thị hóa nhanh và sự gia tăng chóng mặt của phương tiện cá nhân, vấn nạn ùn tắc giao thông và tai nạn giao thông đang trở thành nỗi lo thường trực. Chỉ trong vài phút chậm trễ vì kẹt xe, hàng nghìn người có thể bị ảnh hưởng; chỉ một hành động bất cẩn khi lái xe, sinh mạng con người có thể bị tước đoạt. Do đó, việc nâng cao ý thức của người dân khi tham gia giao thông là nhiệm vụ cấp thiết để đảm bảo trật tự, an toàn và xây dựng một xã hội văn minh.
Ùn tắc lối lên cầu Hòa Mục trong khi đường Lê Văn Lương phía dưới cầu thì rất vắng
Thực tế cho thấy, ở các thành phố lớn như Hà Nội tình trạng ùn tắc giao thông xảy ra gần như hằng ngày, đặc biệt vào giờ cao điểm hoặc các dịp lễ Tết. Những hàng xe kéo dài hàng cây số, tiếng còi inh ỏi, khói bụi mịt mù là hình ảnh không còn xa lạ. Theo số liệu từ Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, trung bình mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 11.000 vụ tai nạn giao thông, làm hàng nghìn người thiệt mạng và bị thương. Đó không chỉ là con số khô khan, mà là những mất mát đau lòng – hậu quả từ sự thiếu ý thức của một bộ phận người tham gia giao thông.
Xe 3 bánh chở ống thép dài đi nghênh ngang nhưng không bị ngăn chặn
Nguyên nhân của thực trạng này có nhiều, song nổi bật nhất vẫn là nhận thức và thói quen của người dân. Không ít người vẫn phớt lờ quy định, vượt đèn đỏ, đi sai làn, lấn chiếm lòng lề đường, hoặc điều khiển phương tiện sau khi đã uống rượu bia. Một số người lại thiếu kiên nhẫn, chen lấn khi tắc đường, khiến giao thông càng thêm hỗn loạn.
Cùng với đó là cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng được sự phát triển nhanh của phương tiện cá nhân, nhiều tuyến đường xuống cấp, chật hẹp, thiếu hệ thống đèn tín hiệu và biển báo rõ ràng. Ngoài ra, việc thiếu đồng bộ trong giáo dục, tuyên truyền và xử phạt cũng khiến ý thức người dân chưa được nâng cao đúng mức.
Chở hàng cồng kềnh rất nguy hiểm
Để giải quyết triệt để vấn đề này, điều đầu tiên và quan trọng nhất là tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về giao thông. Các chiến dịch truyền thông cần được thực hiện thường xuyên và sáng tạo hơn, không chỉ trên truyền hình hay báo chí mà cả trên mạng xã hội – nơi thông tin lan tỏa nhanh và mạnh mẽ nhất. Khi mỗi người dân được tiếp cận với những câu chuyện thực tế, những hậu quả đau lòng do tai nạn giao thông gây ra, họ sẽ có ý thức hơn trong từng hành động nhỏ. Bên cạnh đó, các trường học, cơ quan, doanh nghiệp cần lồng ghép nội dung giáo dục an toàn giao thông trong hoạt động tập thể để hình thành văn hóa giao thông ngay từ trong nhận thức.
Học sinh từng lớp trường tiểu học xếp hàng đi ra cổng trường
Song song với tuyên truyền, công tác kiểm tra và xử lý vi phạm phải được thực hiện nghiêm minh, công bằng và liên tục. Những hành vi như vượt đèn đỏ, lấn làn, lái xe khi đã sử dụng rượu bia… cần bị xử phạt nghiêm khắc để răn đe. Việc lắp đặt hệ thống camera giám sát thông minh tại các giao lộ không chỉ giúp phát hiện vi phạm mà còn góp phần điều tiết giao thông hiệu quả hơn. Lực lượng cảnh sát giao thông cần làm việc với tinh thần trách nhiệm, vừa cứng rắn trong xử lý, vừa linh hoạt trong hướng dẫn, để mỗi người dân thấy rằng pháp luật được thực thi công bằng và nghiêm túc.
Phạt nguội khi vi phạm tham gia giao thông
Một giải pháp khác mang tính lâu dài là đầu tư và cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông. Nhà nước cần tiếp tục mở rộng, nâng cấp hệ thống đường vành đai, nút giao, cầu vượt; đồng thời khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng thay vì xe cá nhân. Khi giao thông công cộng trở nên tiện lợi, an toàn và tiết kiệm, người dân sẽ dần thay đổi thói quen di chuyển. Cùng với đó, cần tổ chức lại luồng tuyến hợp lý, tránh tình trạng tập trung phương tiện vào cùng khung giờ hoặc khu vực nhất định, gây quá tải cho hạ tầng
Nhờ có CSGT và rào chắn nên học sinh, phụ huynh trường THPT Hùng Vương không rơi vào tình trạng bị ùn tắc giao thông
Không thể không nhắc đến vai trò của mỗi cá nhân trong việc xây dựng văn hóa giao thông. Mỗi người khi tham gia giao thông cần tự ý thức rằng, chỉ một hành vi thiếu kiềm chế – như bấm còi inh ỏi, vượt ẩu hay chen lấn – đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Việc đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy, thắt dây an toàn khi lái ô tô, tuân thủ tín hiệu đèn, đi đúng làn đường… tưởng nhỏ nhưng chính là biểu hiện của sự văn minh và tôn trọng lẫn nhau. Gia đình cũng là môi trường quan trọng để hình thành ý thức này: cha mẹ tuân thủ luật sẽ là tấm gương cho con trẻ noi theo, góp phần hình thành thế hệ công dân có trách nhiệm.
Bên cạnh đó, cộng đồng và chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ trong việc giám sát và kịp thời xử lý các điểm tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Các khu dân cư có thể thành lập tổ tuyên truyền an toàn giao thông, phối hợp với công an phường để nhắc nhở người dân. Đồng thời, nên có cơ chế khen thưởng cho những cá nhân, tập thể thực hiện tốt quy định và có hành động đẹp khi tham gia giao thông, nhằm lan tỏa gương sáng trong xã hội.
Tóm lại, nâng cao ý thức người dân khi tham gia giao thông không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng, mà là nghĩa vụ của toàn xã hội. Khi mỗi người hiểu rằng, một giây lơ là có thể đổi bằng mạng sống; một hành động văn minh có thể cứu được nhiều người, thì văn hóa giao thông mới thực sự được hình thành. Đường phố sẽ không còn là nơi tiềm ẩn nguy hiểm, mà trở thành không gian của sự tôn trọng, trật tự và an toàn. Hãy bắt đầu bằng những việc nhỏ nhất – nhường nhịn, tuân thủ, và đi với ý thức – để cùng nhau tạo nên một Việt Nam không còn tiếng còi chen chúc và những giọt nước mắt sau tay lái.