Trong quá trình đô thị hoá nhanh chóng, việc xây dựng một đô thị văn minh không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng hay chính sách của Nhà nước, mà còn đòi hỏi sự chung tay của mỗi người dân. Văn hoá giao thông và nếp sống văn minh đô thị là những yếu tố quan trọng để hình thành một môi trường sống an toàn, xanh – sạch – đẹp, thúc đẩy sự phát triển bền vững. Tai nạn giao thông là điều không mong muốn, có thể đến với bất kì ai, vào bất kỳ thời điểm nào khi tham gia giao thông, không phân biệt tuổi tác, nghề nghiệp hay địa vị xã hội và để lại nhiều hệ lụy nặng nề đối với xã hội. Ở nước ta hiện nay nói chung, Thủ Đô Hà Nội nói riêng, tình hình tai nạn giao thông mặc dù đã từng bước được cải thiện, song vẫn diễn biến phức tạp với số vụ, số người chết và bị thương do tai nạn giao thông vẫn ở mức cao. Vì vậy, mỗi người dân chúng ta cần có ý thức tốt khi tham gia giao thông.
Hiện nay, nhiều thành phố lớn, đặc biệt là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, đang đối mặt với các vấn đề:
- Ùn tắc giao thông vào giờ cao điểm, vi phạm luật giao thông phổ biến như vượt đèn đỏ, lấn làn, dừng đỗ sai quy định.
- Xả rác bừa bãi, lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, làm mất mỹ quan đô thị.
- Ý thức tham gia giao thông chưa cao, một số người còn thờ ơ trước tai nạn hoặc vi phạm xung quanh.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, song nguyên nhân hàng đầu là do ý thức của người tham gia giao thông còn kém. Vì vậy, để giảm nguy cơ và mức độ mất an toàn giao thông như hiện nay, giải pháp quan trọng hàng đầu là nâng cao ý thức của người tham gia giao thông.
Những hành vi này không chỉ gây mất an toàn, thiệt hại về thời gian, kinh tế, mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh thành phố văn minh, hiện đại. Đặc biệt Thủ Đô Hà Nội nền kinh tế trọng điểm đang gặp phải những vấn đề trên – làm ảnh hưởng nghiệm trọng đến cuộc sống và kinh tế của người dân. Vì vậy mỗi người dân cần nâng cao trách nhiệm, ý thức của bản than khi tham gia giao thông.
- Đảm bảo an toàn tính mạng cho bản thân và cộng đồng.
- Giảm áp lực hạ tầng giao thông, tiết kiệm chi phí xã hội.
- Xây dựng môi trường sống văn minh, thu hút du lịch, đầu tư.
- Thúc đẩy phát triển bền vững, giảm ô nhiễm và xung đột xã hội.
Chúng ta cần có những giải pháp để hạn chế và khắc phục tình trạng nói trên. Giúp cho tình trạng giao thông trở lên tốt đẹp – văn minh hơn. Từ phía mỗi cá nhân cần tuân thủ nghiêm luật giao thông: đội mũ bảo hiểm, dừng đúng vạch, không phóng nhanh, vượt ẩu. Sử dụng phương tiện công cộng, xe đạp, xe điện khi có thể để giảm ùn tắc và ô nhiễm. Giữ gìn vệ sinh nơi công cộng, không vứt rác ra đường, không lấn chiếm vỉa hè. Tham gia các phong trào “Đường phố sạch đẹp”, “Văn hoá giao thông”. Từ phía cộng đồng và tổ chức xã hội, các khu dân cư tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật giao thông định kỳ. Đẩy mạnh các mô hình “Tuyến phố văn minh”, “Cổng trường an toàn giao thông”. Phát huy vai trò của đoàn thanh niên, hội phụ nữ, tổ dân phố trong việc giám sát, nhắc nhở người dân.. Tăng cường xử phạt nghiêm minh, minh bạch đối với vi phạm giao thông, lấn chiếm vỉa hè. Đẩy mạnh số hoá: camera phạt nguội, cổng thông tin phản ánh vi phạm để người dân cùng tham gia giám sát.
Với tinh thần "mình vì mọi người, mọi người vì mình", hơn lúc nào hết mỗi người dân cần tự giác chấp hành nghiêm chỉnh Luật Giao thông để đem lại hạnh phúc cho chính mình cũng như cho cộng đồng. Tuy bắt đầu từ những điều đơn giản, thiết thực với mỗi người, nhưng làm sao để mọi người đều có ý thức thượng tôn pháp luật khi tham gia giao thông lại không đơn giản. Bởi lẽ, chỉ khi nào tất cả mọi người nâng cao ý thức và trách nhiệm, tự giác chấp hành các quy định và luật lệ giao thông thì tai nạn mới không xảy ra.
Nâng cao ý thức của mỗi người khi tham gia giao thông, cần thực hiện tốt các yêu cầu sau:
(1) Trước khi tham gia giao thông phải kiểm tra mức độ an toàn của phương tiện.
(2) Phải đảm bảo đầy đủ giấy tờ theo quy định khi tham gia giao thông.
(3) Phải đội mũ bảo hiểm đảm bảo chất lượng. Nói không với mũ bảo hiểm kém chất lượng.
(4) Đi đúng làn đường, phần đường, vạch đường,… theo quy định, luôn luôn có thái độ chấp hành đúng luật lệ an toàn giao thông.
(5) Bảo đảm đi đúng tốc độ. Nêu cao ý thức nhường đường, rẽ trái, rẽ phải… đúng quy định. Rèn luyện tính kiên nhẫn, chờ đợi khi gặp đèn tín hiệu giao thông hay tắc đường. Phải biết giúp đỡ người bị tai nạn giao thông.
(6) Bảo dưỡng định kỳ các phương tiện cẩn thận.
Thực hiện nghiêm các quy định, pháp luật của Nhà nước về an toàn giao thông. Việc xử lý các hành vi vi phạm luật giao thông phải nghiêm minh, rõ ràng và công bằng với tất cả mọi người, tránh hiện tượng “nhờn luật”, qua đó dần tạo nên ý thức tự giác trong chấp hành pháp luật khi tham gia giao thông của mỗi người. Đồng thời, nâng cao ý thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông, những cơ quan, đơn vị, cá nhân có trách nhiệm liên quan.
Xây dựng văn minh đô thị và văn hoá giao thông là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và mỗi công dân. Khi người dân ý thức rằng mỗi hành động nhỏ của mình góp phần định hình bộ mặt thành phố, chúng ta sẽ có những tuyến đường thông thoáng, môi trường sạch đẹp, nếp sống văn minh, và một xã hội an toàn hơn.