Thủ đô Hà Nội – trái tim của cả nước, là thành phố xanh, thành phố hòa bình, nơi hội tụ truyền thống nghìn năm văn hiến và khát vọng vươn lên hiện đại – đang từng ngày đổi thay với diện mạo của một đô thị văn minh, năng động. Hà Nội sôi động với công cuộc xây dựng và phát triển nền kinh tế , văn hóa hội nhập….Cùng với sự phát triển nhanh chóng về kinh tế – xã hội, vấn đề trật tự và an toàn giao thông đang trở thành mối quan tâm lớn, gắn liền với chất lượng cuộc sống của hàng triệu người dân Thủ đô.
"Hành trình an toàn, kiến tạo tương lai" là chủ đề Năm An toàn giao thông 2025 của Ủy ban ATGT quốc gia. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ của kế hoạch thực hiện Chương trình truyền thông "Vì An toàn giao thông Thủ đô" năm 2025 do UBND TP Hà Nội tổ chức.
Ý nghĩa của cuộc thi Vì An toàn giao thông Thủ đô
Cuộc thi Vì An toàn giao thông Thủ đô không chỉ là một hoạt động thi đua mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Nó góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc tuân thủ pháp luật, xây dựng một môi trường sống an toàn và văn minh hơn. Bằng cách khuyến khích tìm hiểu và thảo luận về các vấn đề an toàn giao thông, cuộc thi thúc đẩy sự tham gia tích cực của cộng đồng vào công cuộc giảm thiểu tai nạn giao thôngvà ùn tắc giao thông. Đây là một bước đi quan trọng trong việc xây dựng văn hóa giao thông cho Người Hà Nội, hướng tới một Thủ đô hiện đại, trật tự và an toàn cho tất cả mọi người tham gia giao thông. Cuộc thi là minh chứng cho thấy việc giáo dục và nâng cao nhận thức là yếu tố then chốt để giải quyết các thách thức giao thông đô thị.
Cuộc thi viết lần này không chỉ là diễn đàn để mỗi cá nhân thể hiện trách nhiệm, chia sẻ suy nghĩ, đề xuất giải pháp nhằm xây dựng văn hóa giao thông và nếp sống đô thị văn minh, mà còn là cơ hội để cùng chung tay lan tỏa thông điệp: “Mỗi người dân Hà Nội – một công dân văn minh, một người tham gia giao thông có trách nhiệm”.
I. Ý nghĩa của An toàn trật tự giao thông đối với Thủ đô Hà Nội
* Bảo vệ tính mạng và sức khỏe:
- Giúp người dân tránh khỏi những tai nạn có thể gây thương tích hoặc tử vong, đặc biệt là ở một thủ đô có mật độ giao thông cao.
- Giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản do tai nạn gây ra.
- Giảm ùn tắc và đảm bảo lưu thông:
- Giúp hệ thống giao thông vận hành trật tự, có tổ chức, giảm thiểu tình trạng ùn tắc giao thông kéo dài.
- Góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển, đi lại của người dân và các phương tiện trong nội đô.
*Phát triển kinh tế:
- Giảm bớt gánh nặng kinh tế do tai nạn giao thông gây ra, bao gồm chi phí y tế, sửa chữa phương tiện và thiệt hại do giảm năng suất.
- Tạo môi trường đầu tư kinh doanh ổn định, thu hút nguồn lực cho sự phát triển chung của thành phố.
*Xây dựng văn hóa giao thông:
- Thúc đẩy ý thức tuân thủ pháp luật và ứng xử văn minh khi tham gia giao thông của mỗi cá nhân.
- Góp phần xây dựng hình ảnh của Hà Nội là một thủ đô ngàn năm văn hiến, văn minh và hiện đại.
- Tạo ra một cầu nối hiệu quả giữa chính quyền và người dân trong việc xây dựng một văn hóa giao thông tốt đẹp.
Trên thực tế, chúng ta không khỏi lo ngại về tình hình trật tự và an toàn giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội. Thực tại đó là:
II.Tình hình trật tự, an toàn giao thông và văn minh đô thị ở Hà Nội
Hà Nội đang đối mặt với tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông nghiêm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững. Theo Sở GTVT Hà Nội, cuối năm 2022 có 35 “điểm đen” ùn tắc (chủ yếu ở nội thành), tăng lên 37 điểm vào năm 2023 và giảm còn 31 điểm vào tháng 8/2024. Nguyên nhân chính là số lượng phương tiện cá nhân tăng nhanh trong khi hạ tầng chưa kịp bổ sung, cùng với ý thức tham gia giao thông hạn chế (dừng đỗ sai quy định, lấn chiếm vỉa hè…). Các chuyên gia ghi nhận ùn tắc kéo dài vừa lãng phí thời gian, năng lượng, vừa gây ô nhiễm không khí – 30% số ngày ở Hà Nội năm 2021 vượt ngưỡng an toàn do khói bụi giao thông.
Tình trạng tai nạn giao thông tại Hà Nội cũng rất đáng lo ngại. Trong 10 tháng đầu 2024, trên địa bàn thành phố xảy ra 1.248 vụ TNGT, làm 555 người chết (giảm 26 người so với cùng kỳ 2023). Riêng quý I/2025 ghi nhận 306 vụ (177 chết, 199 bị thương), giảm 20,93% số vụ so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù giảm về số vụ và người bị thương, Hà Nội vẫn phải đối diện với nhiều điểm đen tai nạn (gồm 3 điểm hay xảy ra và 2 điểm tiềm ẩn) trên toàn thành phố. Kẹt xe và tai nạn không chỉ gây thiệt hại về người và tài sản mà còn làm giảm năng suất lao động, tăng chi phí xã hội và đẩy cao chi phí y tế; điều này đặt ra yêu cầu khẩn thiết về các giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm giao thông thông suốt, an toàn và văn minh.
III. Nguyên nhân
Nguyên nhân vì đâu mà biết bao con người phải rơi vào tình cảnh như vậy? Rất nhiều nguyên nhân dẫn đến những tai nạn thương tâm, trong đó phải kể đến những hành vi sai phạm hay nói đúng hơn là những biểu hiện thiếu văn hóa của một số đối tượng khi tham gia giao thông. Lạng lách, đánh võng, chở quá tải, phóng nhanh vượt ẩu, tất cả những hành vi này đều được xem là thiếu văn hóa. Vậy như thế nào thì được coi là một hành vi có văn hóa khi tham gia giao thông? Bàn luận về vấn đề này có rất nhiều ý kiến khác nhau và theo nghĩa hẹp của nó thì tôi hiểu rằng: “Văn hóa giao thông chính là cách ứng xử của con người khi tham gia giao thông, đó là sự tôn trọng là sự hiểu biết về luật giao thông như giao thông đường bộ, giao thông đường thủy nội địa, giao thông đường sắt, đường hàng hải và hàng không dân dụng…” Vì thế khi nói đến văn hóa giao thông là ta nói đến ý thức tự giác tuân thủ pháp luật về an toàn giao thông. Văn hóa giao thông như một chuẩn mực đạo đức truyền thống khơi dậy nét đẹp thuần phong mỹ tục, giúp chúng ta có ý thức và trách nhiệm đúng khi tham gia gia thông không chỉ vì lợi ích của bản thân mình mà còn phải đảm bảo an toàn cho những người khác.
IV. các giải pháp
1. Giải pháp hạ tầng – công nghệ và quản lý
Để khắc phục ùn tắc và tai nạn, Hà Nội cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật, hạ tầng và quản lý. Trước hết, việc quy hoạch và thi công hạ tầng giao thông phải chặt chẽ: chủ đầu tư và nhà thầu cần lên phương án rào chắn khoa học, rút ngắn thời gian làm đường, và phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, CSGT để phân luồng hợp lý khi thi công. Ví dụ, nút giao Phạm Tu–70 từng ùn tắc kéo dài do tiến độ giải phóng mặt bằng chậm, cho thấy cần đẩy nhanh thi công, tránh bỏ dở giữa chừng.
Thứ hai, Hà Nội cần ứng dụng mạnh mẽ khoa học – công nghệ vào quản lý giao thông. Những giải pháp trọng tâm bao gồm:
+ Hệ thống giao thông thông minh (ITS): Triển khai camera giám sát, cảm biến và đèn tín hiệu tự động điều chỉnh theo lưu lượng, nhằm giám sát tình hình giao thông theo thời gian thực và xử lý nhanh sự cố. Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thiện ITS trên các tuyến trọng điểm trước năm 2030 để giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm.
+ Thu phí tự động/kẹp phương tiện: Nghiên cứu thu phí khu trung tâm nội đô bằng công nghệ RFID và nhận diện biển số (không dừng) vào giờ cao điểm. Mô hình này tương tự Singapore, London – đã giảm đáng kể xe cá nhân vào nội thành và khuyến khích người dân chọn phương tiện công cộng. Số tiền thu được cũng được tái đầu tư cho hạ tầng giao thông.
+ Dữ liệu lớn (Big Data) và AI: Ứng dụng Big Data để thu thập dữ liệu di chuyển hàng triệu phương tiện, phân tích điểm tắc nghẽn tiềm ẩn và dự báo luồng xe. Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo (AI) đã được thí điểm tại một số nút giao lớn (ví dụ: Nguyễn Trãi–Khuất Duy Tiến giảm 20–30% thời gian chờ) để tự động điều chỉnh đèn tín hiệu. Khi nhân rộng, AI có thể tối ưu hóa giao thông trên diện rộng.
+ Bản đồ giao thông thời gian thực: Phát triển ứng dụng di động (ví dụ: “Giao thông Hà Nội”) tích hợp bản đồ và camera giao thông, giúp người dân cập nhật tình hình và tìm lộ trình thay thế khi gặp ùn tắc.
Bên cạnh công nghệ, công tác quản lý, bảo trì cũng cần được tăng cường. Thành phố đã chỉ đạo các đơn vị quản lý cầu đường, tín hiệu,… tăng cường tuần tra, sửa chữa kịp thời hư hỏng để đảm bảo lưu thông thông suốt. Đồng thời, xử lý nghiêm vi phạm chiếm dụng hành lang, lấn chiếm lòng đường – ví dụ như trường hợp các xe dừng đỗ sai quy định khiến đường bị thu hẹp và gây ùn tắc.
2. Nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân và cán bộ
Văn hóa giao thông cần được xây dựng từ ý thức của mỗi người: từ chủ xe, người điều khiển phương tiện cho đến cán bộ, công chức. Việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật phải thường xuyên và đa dạng. Ví dụ, ngành GTVT Hà Nội đã phối hợp tổ chức hội thi tìm hiểu luật giao thông hằng năm cho cán bộ, công nhân viên. Thông qua hình thức thi cử, công đoàn đẩy mạnh tuyên truyền để mỗi cán bộ, đảng viên gương mẫu chấp hành luật giao thông, góp phần xây dựng văn hóa giao thông an toàn.
Đối với người dân, cần kết hợp giáo dục và xử lý để thói quen tuân thủ pháp luật giao thông trở thành nếp sống. Theo chuyên gia, song song với xử phạt nghiêm, cần có chiến dịch tuyên truyền liên tục tại trường học, cộng đồng, kết hợp truyền thông trên mạng xã hội (Ví dụ: trang Zalo “Phòng CSGT Hà Nội” có hơn 23.000 người tham gia phản ánh vi phạm). Đặc biệt, từ ngày 1/1/2025, nghị định mới 168/2024 đã tăng nặng mức phạt với nhiều lỗi (phạt xe bật đèn đỏ lên đến 18–20 triệu đồng, mở cửa xe gây tai nạn lên đến 22 triệu đồng, v.v.) nhằm răn đe. Sau khi nghị định có hiệu lực, Bộ Công an cho biết các hành vi như vượt đèn đỏ, đi sai chiều đã giảm hẳn tại các đô thị lớn, cho thấy người dân bắt đầu tự giác chấp hành quy định.
Ngoài ra, người dân cần tích cực ủng hộ quản lý giao thông: ví dụ, báo cáo các điểm vi phạm qua ứng dụng iHanoi hoặc mạng xã hội, góp phần giúp lực lượng chức năng xử lý kịp thời. Cán bộ và lực lượng thực thi công vụ cũng phải nâng cao tinh thần trách nhiệm. Tờ báo Hà Nội Online nhấn mạnh: “Tất cả cán bộ, đảng viên phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu chấp hành pháp luật giao thông”. Công đoàn GTVT thành phố thường xuyên tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho viên chức và lao động, nhằm mỗi cán bộ “gương mẫu đi đầu chấp hành Luật Giao thông”.
3. Xây dựng cơ chế, chính sách và giám sát
Nhằm tạo chuyển biến căn bản, cần hoàn thiện chính sách, cơ chế liên quan. Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 (hiệu lực từ 1/1/2025) quy định nhiều nội dung mới: từ phân loại giấy phép lái xe đến biện pháp bảo vệ trẻ em (luật quy định trẻ em dưới 10 tuổi, cao dưới 1,35 m phải ngồi ghế trẻ em và hàng ghế sau trên ôtô). Nghị định 168/2024 chi tiết các mức xử phạt hành chính khắt khe hơn. Nhà nước cũng cần hoàn thiện các quy định liên quan đến xử lý “điểm đen”, ùn tắc (ví dụ nghị định về tổ chức giao thông, hoặc cơ chế phối hợp xử lý vi phạm liên ngành). Trong quá trình này, ý kiến đóng góp của nhân dân là quan trọng, như việc tham vấn qua diễn đàn chính sách của Chính phủ hay các hội nghị đánh giá an toàn giao thông thường xuyên.
Thực tiễn cho thấy, khi chính sách cương quyết, việc chấp hành luật giao thông của công chúng cải thiện rõ rệt. Theo một số chuyên gia, kết hợp tuyên truyền và xử phạt kiên quyết sẽ tăng tính răn đe, hình thành ý thức kỷ luật trong tham gia giao thông. Các địa phương cũng cần tổng kết, điều chỉnh chính sách – ví dụ, định kỳ rà soát và công bố các “điểm đen”, “điểm tiềm ẩn” tai nạn để có biện pháp xử lý phù hợp. Bên cạnh đó, việc đầu tư phương tiện công cộng, hoàn thiện mạng lưới metro, xe buýt chất lượng cao cũng là chính sách quan trọng để giảm xe cá nhân, giảm ùn tắc lâu dài.
4. Biểu dương điển hình, phê phán thói xấu
Bài viết cuộc thi cần chỉ rõ vai trò của các điển hình tốt và những thói hư xấu trong xây dựng văn minh đô thị. Một số tổ chức đã làm tốt việc này. Ví dụ, Hội Cựu chiến binh Việt Nam được khen thưởng vì triển khai hàng trăm mô hình tuyên truyền, vận động hội viên và cộng đồng tích cực giữ trật tự ATGT trong giai đoạn 2018–2025. Nhiều mô hình điển hình tiên tiến của cựu chiến binh góp phần giảm tai nạn ở cả 3 tiêu chí về số vụ, người chết và bị thương. Quỹ Bảo hiểm xe cơ giới – Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam đã trao hỗ trợ khen thưởng các tập thể, cá nhân của CCB có thành tích xuất sắc trong xây dựng văn hóa giao thông. Điều này cho thấy việc phát hiện, biểu dương gương người tốt sẽ tạo động lực cho cộng đồng noi theo.
Ngược lại, cần nghiêm khắc phê phán các hành vi vi phạm: lấn chiếm vỉa hè, dừng xe trái phép, đi ngược chiều, phóng nhanh vượt ẩu, thiếu quan tâm an toàn (như không đội mũ bảo hiểm, không thắt dây an toàn, chuyển làn ẩu…), vì chúng không chỉ gây ùn tắc mà còn dẫn đến tai nạn nghiêm trọng. Ví dụ, Sở GTVT Hà Nội chỉ ra việc dừng, đỗ sai quy định và chiếm dụng vỉa hè đã góp phần trầm trọng thêm ùn tắc tại nhiều khu vực. Công luận cần lên án mạnh những hành vi đó; đồng thời cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý phạt, thậm chí thu giữ phương tiện hoặc tước bằng lái đối với vi phạm nghiêm trọng.
Để xây dựng nếp sống văn minh đô thị và bảo đảm an toàn giao thông ở Thủ đô, cần nỗ lực đồng bộ từ cấp lãnh đạo đến từng người dân. Sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến, quy hoạch hợp lý, chính sách nghiêm minh và ý thức tự giác của cộng đồng sẽ tạo nên chuyển biến mới, thực chất. Khi mỗi cá nhân đều nâng cao trách nhiệm chấp hành pháp luật, biết tôn trọng quy tắc giao thông và tôn vinh nét đẹp văn minh, Hà Nội sẽ vững bước trở thành một đô thị hiện đại – nơi “An toàn giao thông không còn là nỗi lo hằng ngày của người dân”
Cuộc thi viết về
trật tự, an toàn giao thông và xây dựng văn minh đô thị không chỉ dừng lại ở những trang giấy, mà còn là lời nhắc nhở mỗi chúng ta về trách nhiệm công dân với Thủ đô ngàn năm văn hiến. Khi mỗi người dân Hà Nội cùng chung tay tuân thủ pháp luật, tôn trọng kỷ cương và lan tỏa văn hóa giao thông, chúng ta sẽ kiến tạo nên một thành phố
an toàn hơn, xanh hơn, văn minh hơn. Từ những suy nghĩ, đề xuất hôm nay, hy vọng sẽ thắp lên nhiều hành động thiết thực để Hà Nội thực sự trở thành nơi đáng sống, là hình mẫu của một đô thị hiện đại, kỷ cương và nghĩa tình.