Hà Nội là trái tim của cả nước, nơi ươm mầm ước mơ của hàng triệu bạn trẻ. Vậy nên nhịp sống đô thị sôi động cùng lượng phương tiện tăng nhanh đã đặt ra thách thức lớn về an toàn và trật tự giao thông.
Cho đến năm 2025, Hà Nội đang quản lý hơn 8 triệu phương tiện (khoảng 1,1 triệu ô tô và 6,9 – 7 triệu xe máy), trong khi hạ tầng đô thị chưa thể mở rộng với tốc độ tương ứng. Điều này tạo áp lực lớn lên lưu thông và gây ùn tắc, tai nạn. Xu hướng chung: sau giai đoạn dịch (2020–2021) TNGT có giảm, nhưng từ 2022–2023 khi hoạt động xã hội phục hồi, số vụ và số người chết tăng trở lại. Đầu 2025 có dấu hiệu giảm so cùng kỳ, cho thấy hiệu quả bước đầu của biện pháp siết xử lý và tổ chức giao thông. Nguyên nhân chính là do gia tăng phương tiện cá nhân, hạ tầng chưa kịp theo, ý thức một bộ phận người tham gia giao thông chưa cao và các “điểm nóng” công trình, nút cổ chai phát sinh liên tục.
Trong nhiều năm qua, Hà Nội đã kiên trì triển khai nhiều nhóm giải pháp nhằm giảm ùn tắc và tai nạn giao thông như: tăng cường tuyên truyền, siết chặt xử phạt hành vi vi phạm, mở rộng hạ tầng, tổ chức lại luồng tuyến, cũng như đẩy mạnh phát triển phương tiện công cộng. Những giải pháp này bước đầu đã đem lại kết quả tích cực, thể hiện qua xu hướng giảm dần số vụ tai nạn giao thông giai đoạn 2020–2023. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2024–2025, tình trạng ùn tắc vẫn tái diễn tại các trục đường huyết mạch vào giờ cao điểm; vi phạm giao thông như vượt đèn đỏ, lấn làn, sử dụng điện thoại khi lái xe vẫn phổ biến; tai nạn đường bộ vẫn cướp đi hàng trăm sinh mạng mỗi năm. Điều đó cho thấy, các giải pháp truyền thống dường như chưa đủ sức để đáp ứng yêu cầu thực tiễn của một đô thị đang phát triển nhanh và có mật độ phương tiện cao nhất cả nước như Hà Nội.
Đặt trong bối cảnh Thủ đô hướng tới mục tiêu xây dựng “đô thị thông minh” và hiện thực hóa chuyển đổi số, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý và bảo đảm an toàn giao thông là một hướng đi mới mẻ. Những đề xuất dưới đây kỳ vọng sẽ mang lại đột phá trong giai đoạn tới.
Thứ nhất, áp dụng AI trong phân tích và dự báo ùn tắc. Với nguồn dữ liệu khổng lồ từ camera, GPS xe buýt, bản đồ số, cảm biến IoT, AI có thể học hỏi và dự báo mật độ phương tiện theo từng khung giờ, từng tuyến đường. Điều này cho phép Hà Nội điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu một cách linh hoạt theo thời gian thực, đồng thời đưa ra cảnh báo ùn tắc cho người dân thông qua các ứng dụng bản đồ. Khi người tham gia giao thông được cung cấp thông tin kịp thời và lựa chọn lộ trình thay thế, áp lực lên một số tuyến đường chính sẽ giảm đáng kể.
Thú hai, ứng dụng AI chống lái xe khi say rượu. Trang bị thiết bị nhận diện khuôn mặt hoặc giọng nói tại các bãi gửi xe, trung tâm dịch vụ công cộng. Dùng AI để phân tích trạng thái tỉnh táo của người lái xe (qua mắt, cử chỉ, giọng nói). Nếu phát hiện dấu hiệu say rượu hoặc buồn ngủ, hệ thống gửi khuyến cáo hoặc đề xuất gọi taxi/xe công nghệ thay thế.
Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng đó là xem xét triển khai thẻ đi lại đa phương tiện, một loại thẻ duy nhất có thể sử dụng cho nhiều hình thức di chuyển như xe buýt, tàu điện trên cao, xe đạp công cộng. Điểm đặc biệt của giải pháp này nằm ở việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích thói quen di chuyển của từng cá nhân, từ đó tự động đề xuất gói cước tối ưu và tiết kiệm nhất. Không chỉ mang lại sự tiện lợi, thẻ này còn có ý nghĩa lâu dài trong việc thay đổi tư duy xã hội: từ mô hình “sở hữu xe cá nhân” truyền thống sang mô hình “dịch vụ di chuyển linh hoạt”, góp phần giảm áp lực giao thông và khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng nhiều hơn.