Mở đầu
Giao thông là huyết mạch của mọi đô thị, đặc biệt tại Thủ đô Hà Nội – trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước. Việc duy trì kỷ cương giao thông đường bộ không chỉ là yêu cầu bức thiết để đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản của người dân mà còn là yếu tố then chốt, là thước đo về sự văn minh, hiện đại của một thành phố đang vươn mình mạnh mẽ. Kỷ cương giao thông tạo động lực thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống, khẳng định vị thế của Thủ đô ngàn năm văn hiến.
I. Thực trạng giao thông Thủ đô: Đối lập giữa phát triển và kỷ cương
Hệ thống giao thông đường bộ tại Thủ đô Hà Nội là một hệ thống phức tạp, phản ánh sự đối lập giữa tốc độ phát triển kinh tế - đô thị nhanh chóng và những hạn chế về cơ sở hạ tầng, quản lý, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu xây dựng một Thủ đô hiện đại và văn minh.
1. Những điểm tích cực và nỗ lực hiện đại hóa
- Quy mô phương tiện và phát triển hạ tầng: Hà Nội là đô thị có quy mô phương tiện cơ giới rất lớn, với hơn 9,2 triệu phương tiện (gồm khoảng 1,1 triệu ô tô và 6,9 triệu xe máy) tính đến đầu năm 2025. Dù phương tiện cá nhân chiếm ưu thế, thành phố vẫn nỗ lực bổ sung năng lực vận tải công cộng thông qua việc đưa vào khai thác các dự án giao thông đô thị quan trọng như các tuyến đường sắt đô thị (Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - ga Hà Nội).
- Ứng dụng Giao thông thông minh (ITS): thành phố đang triển khai Đề án "Giao thông thông minh". Mục tiêu giai đoạn 2025-2027 là vận hành Trung tâm Điều hành Giao thông thông minh tích hợp 9 chức năng cơ bản, bao gồm giám sát, điều khiển bằng công nghệ AI và xử lý vi phạm qua hệ thống camera. Việc này nhằm quản lý giao thông hiệu quả, minh bạch và nghiêm minh hơn.
- Kết quả kiềm chế tai nạn giao thông (TNGT): Công tác đảm bảo ATGT đã đạt kết quả tích cực. Trong 6 tháng đầu năm 2025, TNGT trên địa bàn Thủ đô đã giảm trên cả 3 tiêu chí so với cùng kỳ năm 2024: giảm 27,20% số vụ, giảm 5,57% số người chết, và giảm 39,62% số người bị thương.
2. Những tồn tại và thách thức
Tuy nhiên, tốc độ phát triển phương tiện cá nhân đang diễn ra nhanh hơn gấp hơn 10 lần so với tốc độ phát triển cơ sở hạ tầng giao thông. Sự mất cân đối này làm nảy sinh những thách thức nghiêm trọng:
- Quá tải hạ tầng và ùn tắc giao thông: Tỷ lệ đất dành cho giao thông thấp, dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông kéo dài tại các nút giao thông trọng điểm và khu vực đô thị hóa cao. Trong 6 tháng đầu năm 2025, thành phố vẫn ghi nhận tổng cộng 37 điểm và trục tuyến đường ùn tắc giao thông, gây tổn thất lớn về thời gian và chi phí xã hội.
- Vi phạm trật tự ATGT ở mức cao: Mặc dù TNGT giảm, số lượng các trường hợp vi phạm các quy tắc giao thông vẫn duy trì ở mức đáng lo ngại. Trong 6 tháng đầu năm 2025, lực lượng chức năng đã xử lý tổng cộng 136.412 trường hợp vi phạm. Các hành vi vi phạm phổ biến làm suy giảm kỷ cương giao thông bao gồm: 23.504 trường hợp vi phạm nồng độ cồn, phản ánh ý thức chưa cao và thói quen thiếu trách nhiệm của một bộ phận người tham gia giao thông. 30.049 trường hợp vi phạm mũ bảo hiểm. 18.034 trường hợp dừng đỗ xe sai quy định. Những số liệu này cho thấy ý thức chấp hành pháp luật và kỷ luật giao thông của một bộ phận người dân thủ đô vẫn còn chưa nghiêm túc, là nguyên nhân gốc rễ làm gia tăng rủi ro và làm suy giảm hình ảnh đô thị văn minh.
II. Ý nghĩa của kỷ cương giao thông đối với sự phát triển Thủ đô
Kỷ cương giao thông không phải là gánh nặng mà là nhân tố nền tảng và động lực then chốt cho sự phát triển của Thủ đô.
- Bảo vệ cộng đồng: Kỷ cương nghiêm minh là yếu tố then chốt nhất để giảm thiểu tai nạn giao thông, bảo vệ tính mạng, đảm bảo an toàn, sức khỏe của người dân và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, an sinh xã hội.
- Thúc đẩy kinh tế: Kỷ cương giao thông giúp giao thông vận hành trơn tru, hạn chế ùn tắc, từ đó tiết kiệm thời gian, chi phí vận tải và chi phí xã hội. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thu hút đầu tư và nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội của Thủ đô.
- Nâng cao văn hóa xã hội: Kỷ cương giao thông còn thể hiện văn hóa xã hội, ý thức cộng đồng và lòng tự trọng của người dân Thủ đô. Việc tuân thủ luật lệ, nhường nhịn và tôn trọng người khác khi tham gia giao thông chính là biểu hiện cụ thể của nếp sống văn minh, thanh lịch.
- Nâng cao hình ảnh trên trường quốc tế: Kỷ cương giao thông góp phần xây dựng hình ảnh Thủ đô Hà Nội như một đô thị hiện đại, văn minh, an toàn và thân thiện trong mắt bạn bè quốc tế, từ đó thu hút du lịch và nâng cao vị thế của thành phố nói riêng và của Việt Nam nói chung
III. Biện pháp đề xuất xây dựng kỷ cương giao thông bền vững
- Đẩy nhanh tiến độ ITS và xử lý nghiêm minh: Cần đẩy nhanh tiến độ triển khai và mở rộng hệ thống Giao thông thông minh (ITS), sử dụng hiệu quả hệ thống camera, dữ liệu phạt nguội. Việc này nhằm kiểm soát chặt chẽ các hành vi vi phạm (như che biển, độ đèn, vượt tốc độ) và tăng cường hiệu quả xử lý vi phạm một cách khách quan, minh bạch, tạo hiệu quả răn đe.
- Tối ưu hóa tổ chức giao thông: Đảm bảo các tuyến đường, nút giao thông, vạch kẻ đường, đèn tín hiệu được tổ chức đồng bộ. Đặc biệt, cần nghiên cứu và tổ chức phân luồng giao thông hợp lý trên các tuyến đường, xử lý triệt để các điểm đen về TNGT, giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả vận hành.
- Ưu tiên phát triển giao thông công cộng: Triển khai các chính sách thiết thực nhằm khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng, bao gồm việc quy hoạch rõ ràng và đảm bảo sự thông suốt cho làn đường dành riêng cho xe buýt và các phương tiện công cộng khác.
- Tuyên truyền, giáo dục thường xuyên: Thực hiện các hoạt động tuyên truyền đa dạng, tại từng khu dân cư, trường học, cơ quan một cách dễ hiểu, phù hợp để hình thành và duy trì ý thức tự giác trong cộng đồng về văn hóa giao thông an toàn và văn minh.
- Tuần tra kiểm soát và xử lý kiên quyết: Lực lượng chức năng cần tăng cường các biện pháp tuần tra kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng như vi phạm nồng độ cồn, chở hàng quá tải, đua xe trái phép, nhằm nâng cao hiệu quả răn đe và ý thức tuân thủ pháp luật.
- Trách nhiệm của công dân: Mỗi người dân cần tự giác nghiêm chỉnh thực hiện các quy tắc giao thông, coi việc giữ gìn kỷ cương là trách nhiệm và nghĩa vụ của một công dân Thủ đô văn minh. Lòng tự trọng và ý thức cộng đồng phải là kim chỉ nam cho mọi hành vi khi tham gia giao thông.
Kết luận
Kỷ cương giao thông đường bộ là nhân tố nền tảng và có vai trò then chốt trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của Thủ đô Hà Nội. Việc duy trì sự nghiêm minh, kỷ luật trong giao thông không chỉ góp phần giảm thiểu tai nạn, ùn tắc mà còn thể hiện văn hóa xã hội, ý thức cộng đồng và hình ảnh văn minh của Thủ đô Hà Nội trong mắt quốc tế. Vì vậy, cần có sự chung tay, đồng thuận của cả xã hội, từ các cơ quan quản lý, lực lượng chức năng đến từng người dân trong việc nâng cao ý thức và nghiêm chỉnh thực hiện các quy tắc giao thông góp phần xây dựng một Thủ đô phát triển bền vững, hiện đại, văn minh và an toàn trong tương lai.