Nếp sống văn minh, văn hóa ứng xử là những khái niệm tưởng như trừu tượng nhưng lại thể hiện qua từng lời nói, hành động cụ thể của mỗi người. Không thể có nếp sống văn minh khi không có những người có văn hóa. Bởi vậy, muốn xây dựng nếp sống văn minh phải bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức, ý thức, “phông” văn hóa của mỗi người, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ-chủ nhân tương lai của đất nước. Cha ông ta dạy: “Uốn cây từ thuở còn non. Dạy con từ thuở con còn ngây thơ”, cho thấy tầm quan trọng của việc giáo dục con em ngay từ tấm bé. Để có những công dân tương lai giàu tri thức, đạo đức, có văn hóa ứng xử phù hợp thì các em phải được uốn nắn, dạy bảo từ nhỏ. Giáo dục trong gia đình phải kết hợp chặt chẽ với giáo dục ở nhà trường, xã hội, trong đó gốc rễ là từ gia đình. Cha mẹ phải là tấm gương mẫu mực để con cái noi theo. Nhà trường, xã hội cũng phải là nơi nuôi dưỡng, rèn luyện, phát triển nhân cách, lối sống đẹp của các em... Tất cả những điều này một lần nữa khẳng định vai trò quan trọng của “người lớn” trong việc nâng cao ý thức, trách nhiệm, gương mẫu thực hiện nếp sống văn minh, văn hóa ứng xử. Nếu không, cả gia đình, nhà trường và xã hội sẽ không thể hoàn thành sứ mệnh giáo dục thế hệ trẻ thành những người có văn hóa.
Là những công dân của Thủ đô, ai cũng nhận thức được tầm quan trọng của văn minh đô thị và văn hoá giao thông. Vì vậy, xây dựng văn minh đô thị đã và đang trở thành phong trào lan tỏa sâu rộng tại các địa phương trên địa bàn Hà Nội.
Điểm nhấn trong công tác xây dựng văn minh đô thị thời gian qua là việc lập lại trật tự lòng đường, vỉa hè đã và đang được các cấp chính quyền Thủ đô vào cuộc quyết liệt.
Sau thời gian cao điểm tổ chức ra quân kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trật tự đô thị, an toàn giao thông, trật tự công cộng… tình trạng lấn chiếm lòng đường vỉa hè làm nơi kinh doanh, dừng đỗ phương tiện trên địa thành phố Hà Nội đã có những chuyển biến tích cực được nhân dân ghi nhận, đánh giá cao.
Cùng với hoạt động ra quân lập lại trật tự đô thị, công tác tuyên truyền đã được các quận, huyện, thị xã… trên địa bàn Thành phố chú trọng thực hiện bằng nhiều hình thức phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, tuyến đường. Đáng ghi nhận, các địa phương đã tích cực “đến từng ngõ, gõ từng nhà” vận động, kêu gọi sự hưởng ứng của nhân dân. Từ đó, người dân dần tự giác trong thực hiện xây dựng văn minh đô thị, chấp hành tốt các quy định về sử dụng vỉa hè, nếp sống văn hóa khu dân cư.
Chuyển biến rõ nhất là tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường và đậu đỗ phương tiện giao thông trái quy định gây mất trật tự, mỹ quan đô thị… từng bước được chấn chỉnh.
Trong công tác xây dựng trật tự, văn minh đô thị, nhiều chuyên đề cũng được triển khai hiệu quả như xử lý triệt để ách tắc giao thông tại các khu vực trọng điểm, xây dựng các tuyến phố kiểu mẫu, từng bước nâng cao văn hóa ứng xử của người dân... góp phần tạo nên diện mạo mới trên địa bàn.
Bên cạnh đó, một số người dân, tổ chức, tổ dân phố có nhiều sáng tạo trong việc giữ gìn trật tự, văn minh đô thị như trồng hoa trang trí trước cửa nhà của các hộ dân, vẽ trang trí các tủ điện của Đoàn Thanh niên, phong trào quét dọn vệ sinh môi trường ngày càng lan tỏa, người dân tự tháo dỡ mái che mái vẩy, hạn chế lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh…
Những nỗ lực của chính quyền và nhân dân trong công tác xây dựng văn minh đô thị đã góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, bên cạnh sự nỗ lực của các cấp chính quyền thì việc xây dựng ý thức chấp hành của con người là quan trọng. Cùng với đó để duy trì kỷ cương phải áp dụng các biện pháp xử lý mạnh mẽ, quyết liệt và đồng bộ. Mỗi cơ quan, tổ chức, đơn vị, đặc biệt là mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự giác trong việc giữ gìn đô thị văn minh.
Thực trạng về vấn đề ùn tắc giao thông tại Hà Nội: Mỗi sáng, người dân Hà Nội chen lấn nhau đưa con đi hoc, đến cơ quan cho kịp giờ làm. Chiều đi làm về, “bài ca” tắc đường lại tiếp tục tiếp diễn. Càng ngày tình trạng ùn tắc càng trở nên trầm trọng và những thiệt hại do hệ luỵ của nó không thể thống kê hết được. Mặc dù chưa có con số thống kê chính thức nhưng ai cũng phải thừa nhận rằng mạng lưới giao thông Hà Nội xuất hiện ngày càng nhiều “nút thắt cổ chai”. Có những nút thắt theo đúng nghĩa đen là con đường đang rộng bỗng dưng bị bóp lại và cũng có vô số nút thắt vô hình nằm trong khâu quản lý điều hành và ý thức của người tham gia giao thông. Chính vì thế mà ách tắc giao thông càng trầm trọng.
Ở Việt Nam hiện còn tồn tại nhiều hành vi thiếu văn hoá của người tham gia điều hành, quản lý giao thông như: nhận tiền hối lộ của người vi phạm luật giao thông; điều hành giao thông thiếu kiên quyết, thiếu tôn trọng người tham gia giao thông; không mạnh dạn sáng tạo bổ sung, chỉnh sửa kịp thời những sai sót trong nội dung công việc do mình quản lý gây thiệt hại về người và của cho nhân dân…
Nâng cao nhận thức và ý thức tự giác chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông, xây dựng văn hóa giao thông trong cộng đồng cần được chú trọng và thực hiện thường xuyên, liên tục. Để xây dựng văn hóa giao thông, ngoài trách nhiệm của các cơ quan chức năng, người thực thi công vụ về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông thì ý thức chấp hành pháp luật về giao thông đường bộ, đường thủy nội địa và hành vi ứng xử khi tham gia giao thông của người dân là rất quan trọng, qua đó góp phần giảm thiểu ùn tắc giao thông và tai nạn giao thông xảy ra. Văn hóa giao thông không ở đâu xa mà tồn tại trong ý thức, cách nghĩ, việc làm của mỗi người.
Đội nón bảo hiểm khi đi xe môtô, xe gắn máy, xe đạp điện; đi đúng phần đường, làn đường quy định, không đi xe trên vỉa hè, chấp hành nghiêm tín hiệu đèn giao thông; ứng xử có văn hóa khi xảy ra va chạm giao thông; không sử dụng bia, rượu khi điều khiển phương tiện giao thông; không điều khiển xe chạy quá tốc độ quy định; tuyên truyền, vận động người tham gia giao thông tự giác chấp hành pháp luật về trật tự, an toàn giao thông;… là những hành động thể hiện văn hóa khi tham gia giao thông. Nét đẹp trong văn hóa giao thông đôi khi chỉ là một hành động nhỏ như nhường đường khi tham gia giao thông.
Mỗi hành động, cử chỉ, cách ứng xử khi tham gia giao thông không chỉ là văn hóa giao thông mà còn thể hiện nhân cách của mỗi người. Vì vậy, mỗi người hãy tuân thủ pháp luật về trật tự, an toàn giao thông, nhường đường khi tham gia giao thông để cùng xây dựng văn hóa giao thông và góp phần bảo đảm an toàn giao thông.
Như vậy là mỗi chúng ta đã góp phần vào việc xây dựng văn minh đô thị, văn hoá giao thông của Thủ đô.