Hà Nội – trái tim của cả nước, không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa mà còn là nơi hội tụ hàng triệu con người sinh sống, làm việc và học tập. Mỗi ngày, dòng xe cộ nối dài trên khắp các tuyến đường như một mạch máu nuôi sống thành phố. Thế nhưng, cùng với sự phát triển mạnh mẽ ấy là những thách thức về trật tự, an toàn giao thông (ATGT) – vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến đời sống người dân mà còn là thước đo của văn minh đô thị.
Giữ gìn an toàn giao thông không đơn thuần là tuân thủ luật pháp, mà còn là biểu hiện của văn hóa, ý thức, và trách nhiệm công dân. Một Thủ đô hiện đại phải bắt đầu từ những con đường an toàn, ngăn nắp, nơi người dân biết tôn trọng luật lệ và tôn trọng lẫn nhau.
2. Thực trạng giao thông Hà Nội: Bức tranh nhiều gam màu
Hiện nay, Hà Nội có hơn 8,3 triệu phương tiện giao thông, trong khi hạ tầng chưa đáp ứng tương xứng. Giờ cao điểm, các tuyến phố như Ngã Tư Sở, Cầu Giấy, Trần Duy Hưng, Giải Phóng, Nguyễn Xiển… luôn trong tình trạng ùn tắc kéo dài. Không khó để bắt gặp cảnh người đi xe máy chen lấn, leo vỉa hè, ô tô dừng đỗ sai quy định, hay tiếng còi xe inh ỏi làm náo loạn đường phố.
Theo báo cáo của Ban ATGT Hà Nội, năm 2024 thành phố đã giảm được hơn 8% số vụ tai nạn so với năm trước, song ý thức của người tham gia giao thông vẫn còn là điểm yếu. Các vi phạm phổ biến như vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, không đội mũ bảo hiểm cho trẻ nhỏ, lái xe sau khi uống rượu bia vẫn diễn ra hằng ngày. Nhiều vụ tai nạn thương tâm đã cướp đi sinh mạng của những người vô tội chỉ vì vài giây nôn nóng hay một hành vi thiếu kiềm chế.
Không chỉ trên đường phố lớn, tại các cổng trường học, cảnh phụ huynh dừng xe giữa đường, chiếm hết lối đi vẫn diễn ra phổ biến. Điều đó cho thấy, gốc rễ vấn đề nằm ở ý thức và thói quen ứng xử của người dân đô thị.
3. Nguyên nhân: Từ hạ tầng đến ý thức con người
- Về hạ tầng: Một số tuyến đường cũ nhỏ hẹp, trong khi mật độ dân cư và lượng phương tiện tăng nhanh. Các công trình thi công chậm tiến độ, tạm chiếm lòng đường khiến giao thông thêm lộn xộn.
- Về quản lý: Việc xử lý vi phạm ở nhiều nơi chưa triệt để; một số cán bộ thực thi công vụ còn nể nang, thiếu kiên quyết.
- Về ý thức người dân: Nhiều người vẫn xem luật giao thông là “tùy nghi áp dụng”, chưa hình thành văn hóa nhường nhịn, chấp hành tự giác.
- Về tuyên truyền: Hoạt động tuyên truyền tuy rộng khắp nhưng chưa thật sự lan tỏa đến từng người, từng gia đình, nhất là nhóm thanh thiếu niên.
4. Gương sáng vì an toàn giao thông Thủ đô
Dù còn nhiều khó khăn, Hà Nội vẫn có không ít tấm gương đẹp lan tỏa tinh thần văn minh giao thông:
- Ở quận Cầu Giấy, đội Thanh niên xung kích bảo đảm ATGT duy trì trực mỗi sáng, hướng dẫn người dân qua đường, phân luồng tại các nút giao.
- Tại nhiều trường học, mô hình “Cổng trường an toàn giao thông” được triển khai hiệu quả, nhắc nhở phụ huynh và học sinh chấp hành luật khi đưa đón trẻ.
- Các tài xế công nghệ, lái xe buýt trung thực, tận tâm, trả lại tài sản cho hành khách hay giúp đỡ người gặp nạn… đang góp phần lan tỏa hình ảnh “Người Hà Nội nghĩa tình, văn minh”.
Những hành động ấy tuy nhỏ, nhưng chính là những viên gạch góp phần xây dựng nền văn hóa giao thông nhân ái và trách nhiệm của Thủ đô.
5. Giải pháp: Xây dựng chuyển biến thực chất trong văn hóa giao thông
5.1. Nâng cao ý thức – khởi đầu từ giáo dục
- Đưa giáo dục an toàn giao thông trở thành nội dung thường xuyên trong nhà trường, giúp học sinh hình thành thói quen đúng luật ngay từ nhỏ.
- Mỗi gia đình phải là “trường học đầu tiên” dạy con văn hóa khi tham gia giao thông: đi đúng phần đường, dừng đúng vạch, đội mũ bảo hiểm đủ chuẩn.
- Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền sáng tạo như hội thi, tiểu phẩm, clip ngắn, mạng xã hội… để luật giao thông đến gần với giới trẻ một cách sinh động.
5.2. Hoàn thiện hạ tầng và ứng dụng công nghệ
- Tăng tốc hoàn thiện các tuyến vành đai 3,5 – 4, 5, xây dựng bãi đỗ xe ngầm, điểm trung chuyển giao thông hiện đại.
- Phát triển mạnh giao thông công cộng, khuyến khích người dân sử dụng metro, BRT, xe buýt điện, tiến tới hạn chế xe máy tại khu vực trung tâm.
- Triển khai đồng bộ hệ thống camera giám sát thông minh (AI), xử phạt nguội minh bạch, công bằng, tránh tiêu cực.
5.3. Nâng cao trách nhiệm người thực thi công vụ
- Xây dựng hình ảnh Cảnh sát giao thông thân thiện, chuẩn mực, liêm chính, ứng xử đúng mực với người dân.
- Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý giao thông, áp dụng phần mềm theo dõi vi phạm, phản ánh trực tuyến qua ứng dụng để người dân cùng giám sát.
- Có cơ chế khen thưởng kịp thời những cá nhân, đơn vị làm tốt công tác bảo đảm ATGT, đồng thời xử lý nghiêm cán bộ vi phạm hoặc thiếu trách nhiệm.
5.4. Phát huy vai trò cộng đồng
- Mỗi tổ dân phố, khu dân cư xây dựng “Tuyến phố văn minh – không vi phạm giao thông”.
- Các Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Cựu chiến binh… cần tổ chức phong trào “Đi đúng, dừng đúng, đỗ đúng”, “Gia đình gương mẫu chấp hành luật giao thông”.
- Doanh nghiệp, trường học, cơ quan Nhà nước cần có quy ước nội bộ về ATGT – coi đó là tiêu chí thi đua hằng năm.
6. Kiến nghị, đề xuất với Thành phố và Trung ương
- Hoàn thiện cơ chế pháp lý về quản lý phương tiện cá nhân, tiến tới thu phí vào nội đô, song song với mở rộng mạng lưới giao thông công cộng.
- Ban hành chính sách hỗ trợ xe điện, phương tiện thân thiện môi trường, giảm ô nhiễm không khí.
- Siết chặt quy định về rượu bia, tăng mức xử phạt vi phạm nguy hiểm như vượt đèn đỏ, đua xe, lái xe khi sử dụng điện thoại.
- Đưa tiêu chí “An toàn giao thông” vào đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của địa phương, cơ quan, trường học và doanh nghiệp
7.Kết luận: Vì một Thủ đô an toàn – văn minh – đáng sống
An toàn giao thông không chỉ là khẩu hiệu, mà là hành động của từng người dân Hà Nội. Chỉ cần mỗi người nhường nhau một chút, chậm lại một giây, dừng đúng vạch, không phóng nhanh – Thủ đô sẽ trở nên an toàn và đáng sống hơn.
Hà Nội hôm nay đang trên hành trình xây dựng “đô thị thông minh, xanh – sạch – đẹp”, và yếu tố cốt lõi của đô thị thông minh chính là con người văn minh, có ý thức. Mỗi hành động đúng luật khi tham gia giao thông chính là một cử chỉ yêu nước, góp phần giữ gìn hình ảnh “Người Hà Nội thanh lịch, văn minh” – niềm tự hào của cả dân tộc. Vì một Hà Nội an toàn, trật tự, vì hạnh phúc của mỗi gia đình –
Hãy bắt đầu từ chính chúng ta, hôm nay – trên từng con đường của Thủ đô!