I.Xây dựng văn hóa giao thông – Gìn giữ nét đẹp Thủ đô văn minh, hiện đại:
Hà Nội – trái tim của cả nước – không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa mà còn là nơi hội tụ, giao thoa của hàng triệu con người từ khắp mọi miền. Trong nhịp sống sôi động ấy, vấn đề trật tự, an toàn giao thông luôn là thước đo quan trọng của một đô thị văn minh, hiện đại. Xây dựng văn hóa giao thông không chỉ dừng lại ở việc chấp hành luật pháp, mà còn gắn liền với hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh trong mắt bạn bè quốc tế.
II.Thực trạng và những nỗi lo hiện hữu:
Những năm gần đây, cùng với tốc độ đô thị hóa và sự gia tăng nhanh chóng phương tiện cá nhân, tình trạng ùn tắc giao thông tại Hà Nội diễn biến phức tạp. Các tuyến đường như Nguyễn Trãi, Trường Chinh, Giải Phóng, Nguyễn Xiển thường xuyên rơi vào cảnh kẹt xe, đặc biệt vào giờ cao điểm. Nhiều vụ tai nạn thương tâm vẫn xảy ra, phần lớn xuất phát từ sự thiếu ý thức chấp hành luật giao thông của một bộ phận người dân: vượt đèn đỏ, đi ngược chiều, lấn làn, sử dụng điện thoại khi lái xe…
Nguồn: Giao thông Hà Nội
Không chỉ dừng ở đó, giao thông hỗn loạn còn làm gia tăng ô nhiễm không khí. Theo số liệu quan trắc môi trường, khói bụi từ phương tiện cơ giới chiếm tới hơn 70% lượng phát thải gây ô nhiễm tại Hà Nội. Vào giờ cao điểm, chỉ số bụi mịn PM2.5 thường vượt ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp, tim mạch và làm suy giảm chất lượng sống của người dân. Rõ ràng, ùn tắc giao thông không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn đe dọa sức khỏe cộng đồng.
III.Nguyên nhân và hệ lụy:
Có thể thấy nguyên nhân đến từ nhiều phía. Một phần do hạ tầng giao thông chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của dân số và phương tiện. Một phần khác quan trọng hơn là ý thức chấp hành luật lệ của người dân chưa cao. Hậu quả không chỉ là những vụ tai nạn thương tâm cướp đi sinh mạng và để lại gánh nặng cho gia đình, xã hội, mà còn làm trầm trọng thêm tình trạng ô nhiễm không khí, khiến Hà Nội nhiều khi nằm trong nhóm thành phố ô nhiễm nhất thế giới.
Nguồn: Báo Nhân Dân (07/01/2025)
IV.Giải pháp và đề xuất:
Để khắc phục thực trạng, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân:
1. Hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật: Thành phố cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh các quy định phù hợp với thực tiễn, xử lý nghiêm những hành vi vi phạm an toàn giao thông. Bên cạnh đó, triển khai nghiêm túc chủ trương của Chính phủ về cấm xe máy, xe xăng hoạt động trong khu vực vành đai 1 từ năm sau, qua đó giảm đáng kể lượng khí thải độc hại, hướng tới giao thông xanh và phát triển bền vững.
2. Phát triển giao thông công cộng và phương tiện xanh: Đầu tư mạnh vào hệ thống metro, xe buýt nhanh BRT, xe buýt điện; khuyến khích người dân sử dụng xe đạp, xe điện thay cho phương tiện chạy xăng dầu. Cần có chính sách hỗ trợ giá, miễn phí gửi xe công cộng, và mở rộng hạ tầng sạc điện để thúc đẩy thói quen mới.
3. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục: Văn hóa giao thông phải được hình thành từ ý thức tự giác. Do đó, cần đẩy mạnh giáo dục pháp luật về giao thông trong trường học, cơ quan, tổ dân phố; ứng dụng công nghệ truyền thông sáng tạo như các chiến dịch mạng xã hội, video ngắn, tình huống thực tế để lan tỏa thông điệp.
4. Phát huy vai trò cộng đồng: Mỗi người dân là một “tuyên truyền viên” về an toàn giao thông. Khi chứng kiến hành vi vi phạm, thay vì thờ ơ, chúng ta có thể nhắc nhở nhẹ nhàng hoặc báo cơ quan chức năng.
5. Đề cao trách nhiệm của lực lượng thực thi công vụ: Cán bộ, chiến sĩ cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông phải thực sự gương mẫu, công minh, kiên quyết xử lý vi phạm, đồng thời giữ thái độ chuẩn mực, văn minh trong khi thi hành nhiệm vụ.
6. Biểu dương và phê phán kịp thời: Những tổ chức, cá nhân có hành động đẹp như giúp đỡ người gặp nạn, hỗ trợ điều tiết giao thông khi ùn tắc cần được tôn vinh, lan tỏa. Ngược lại, những hành vi coi thường luật lệ, gây mất trật tự, an toàn giao thông cần bị lên án mạnh mẽ.
V.Những điểm sáng cần nhân rộng:
Thực tế cho thấy, nhiều mô hình hay đang được triển khai hiệu quả tại Hà Nội: mô hình “Cổng trường an toàn giao thông”, phong trào “Thanh niên với văn hóa giao thông”, hay những đội tình nguyện viên hỗ trợ phân luồng giao thông tại các ngã tư đông đúc. Không ít tài xế công nghệ đã tự giác tuân thủ biển báo, dừng xe đúng nơi quy định, trở thành hình ảnh đẹp trong mắt người dân và du khách. Đặc biệt, nhiều gia đình trẻ đã bắt đầu thay thế xe máy xăng bằng xe máy điện, góp phần giảm khói bụi cho thành phố. Đây là những minh chứng rõ ràng cho thấy: chỉ cần ý thức cộng đồng được nâng cao, bộ mặt giao thông đô thị sẽ có nhiều chuyển biến tích cực.
VI.Kêu gọi hành động:
Xây dựng văn hóa giao thông không phải trách nhiệm của riêng ai, mà là sự đồng lòng của cả cộng đồng. Mỗi người dân Thủ đô hãy bắt đầu từ những hành động nhỏ nhất: đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn, đi đúng làn đường, dừng xe khi đèn đỏ, nhường đường cho người đi bộ, và quan trọng hơn – ưu tiên sử dụng phương tiện thân thiện môi trường. Khi những điều bình dị ấy trở thành thói quen, Hà Nội sẽ thực sự trở thành một thành phố văn minh, hiện đại, xanh – sạch – đẹp.
VII.Kết luận:
An toàn giao thông chính là an toàn cuộc sống. Giữ gìn trật tự, xây dựng nếp sống văn minh đô thị chính là giữ gìn bản sắc của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Với sự chung tay của các cấp chính quyền, lực lượng chức năng và trên hết là ý thức tự giác của mỗi công dân, Hà Nội sẽ ngày càng xứng đáng với danh hiệu “Thành phố vì hòa bình” – một Thủ đô thanh lịch, văn minh, an toàn và trong lành.